Yükselme, aşım ve yerleşme süresini ayır
Kontrol cevabını tek bir “hızlı” sözcüğüyle değerlendirme. Aynı grafikte farklı soruları yanıtlayan ölçütler vardır.
Konuyu şema üzerinde oku
Çizimdeki verileri takip et, ardından açıklamadaki hesabı kendi başına yeniden kur. Telefonda çizimi kaydırabilir veya büyütebilirsin.
Hız, aşım ve son hata farklıdır
Aşım eğrinin hedefi geçmesi, yerleşme ise belirlenen bantta kalmasıyla ilgilidir.
Yerleşme süresi söylenirken bant yüzdesi tanımlanmalıdır. Grafiğin çizilmiş olması belirli bir tesis için PID ayarı vermez.
Son değeri hedefle karşılaştır
Hızlı bir cevap kalıcı hatayı otomatik sıfırlamaz.
Son ölçümün gerçekten yerleşmiş olup olmadığını ve sensör ofsetini kontrol et. Tek anlık fark kalıcı hata diye adlandırılmaz.
Yükselme süresi
Çıkışın tanımlı iki yüzde seviyesi arasındaki geçiş süresidir; örneğin %10–%90. Kullanılan tanım belirtilmelidir. Farklı tanımlı iki rapordaki süreler doğrudan karşılaştırılmaz.
Aşım
Çıkışın son değer üstündeki en büyük sapması, basamak değişimi gibi belirtilen referansa göre oranlanır. Başlangıç sıfır değilse paydayı mutlak son değer almak farklı sonuç üretir.
Yerleşme
Cevabın son değer çevresindeki tanımlı bant içine girip orada kaldığı süreyi anlatır. Banda ilk dokunma yeterli değildir. Gürültü ve ölçüm penceresi de yöntemde belirtilir.
Örneği birlikte çözelim
Başlangıç 20, son değer 30; tepe 32. %10 seviyesi 1 s’de, %90 seviyesi 5 s’de geçiliyor.
- Toplam değişim 30−20=10.
- %10 seviyesi 21, %90 seviyesi 29.
- Yükselme süresi 5−1=4 s.
- Aşım büyüklüğü 32−30=2; değişime göre %20.
- Yerleşme süresi için bant ve sonraki zaman serisi gerekir; bu veriden uydurulmaz.
Aşımın doğru paydası
Başlangıç sıfır değilken son değere bölmek neden başka yüzde verir?
Aşım=(tepe−son)/(son−ilk) × 100
- Basamak değişimi
- 10 birim
- Aşım
- 20 %
- %10 seviyesi
- 21 birim
- %90 seviyesi
- 29 birim
Bu büyüklükler zaman verisi değildir. Yükselme ve yerleşme süreleri için zaman serisi ve tanımlı bant gerekir.
Sıra sende
Başlangıç 0, son 100, tepe 110 ise aşım? Yerleşme için başka ne gerekir?
Çözüm ve gerekçe
%10 aşım. Bant tanımı ve cevabın o bandın içinde kaldığını gösteren zaman verisi gerekir.
Öğrendiğini kontrol et
Cevabını seç, gerekçesini oku. Yanlış yanıtı değiştirebilirsin.
Bu dersi ücretsiz çalışabilirsin. Üyeliğinde ders tamamlama kayıtları hesabında saklanır.
Bu kursun devamı aynı üyelikte.
Kontrol Sistemleri ve PID derslerinin devamı, açıklamalı görseller ve diğer 23 kurs: 399 TL tek ödeme. Aylık yenileme yok.
Bu kurs ve diğer 23 eğitime eriş →Yazılı ve görsel web eğitimi. Mevcut üyeysen tekrar ödeme yapmadan giriş yapabilirsin.Kaynaklar ve ileri okuma
MIT OpenCourseWare · Feedback Systems — Syllabus ↗
Özgün Türkçe anlatım ve varsayımsal eğitim örneği. Model, ürün veya gerçek tesis uygunluk onayı değildir; gerçek uygulamalar ilgili yetki, üretici dokümanı ve tesis prosedürü gerektirir.