Aktif, reaktif ve görünür güç
Bir motorun çektiği akım yalnız yararlı mekanik işe dönüşen gücü taşımaz. AC sistemde enerji depolama ve geri verme davranışı da akımı etkiler; güç kavramlarını bu yüzden ayırırız.
- kW, kvar ve kVA ayrımını kurmak
- Sinüzoidal güç üçgenini kullanmak
- Güç faktörünü verimle karıştırmamak
Konuyu şema üzerinde oku
Çizimdeki verileri takip et, ardından açıklamadaki hesabı kendi başına yeniden kur. Telefonda çizimi kaydırabilir veya büyütebilirsin.
Aktif, reaktif ve görünür güç
Sinüzoidal modelde P ve Q dik bileşenlerdir. 8–6–10 üçgeninde güç faktörü 0,8 olur.
P/S = 8/10. Harmonikli sistemlerde bu basit üçgen toplam güç faktörünü tek başına açıklamaz.
Aktif güç ve enerji
Aktif güç P, ortalama enerji dönüşüm hızıdır. kW cinsinden güç zamanla biriktirilince kWh enerji elde edilir. Bir motorun elektriksel aktif giriş gücü, mekanik çıkış gücünden kayıplar nedeniyle büyüktür. Verim bu giriş/çıkış oranını anlatır. Güç faktörü ise aynı şey değildir; gerilim-akım dalgalarının ilişkisinden kaynaklanan farklı bir orandır.
Görünür ve reaktif güç
Sinüzoidal dengeli üç faz için S=√3 Uhat Ihat, P=S cosφ ve Q=S sinφ. S, RMS gerilim-akım büyüklüklerinden bulunur; P ve Q bu özel koşullarda güç üçgeniyle bağlanır. Endüktif ve kapasitif reaktif davranışın işareti seçilen sözleşmeyle belirtilmelidir. Reaktif enerjiyi 'tamamen kaybolan enerji' saymak yanlıştır; alanlar ile kaynak arasında çevrimsel aktarım vardır.
Aynı aktif güç, farklı akım
P sabitken düşük güç faktörü S ve akımı büyütür. İletken kaybı yaklaşık I²R ile arttığından tesis kapasitesi ve kayıplar etkilenebilir. Ancak kompanzasyon motorun mekanik işini ortadan kaldırmaz; aktif enerji tüketimini otomatik olarak güç faktörü oranında azaltmaz. Harmonikli dalgada toplam PF=P/S ile temel bileşen cosφ farklı olabilir.
100 kW ve 0,80 güç faktörü
Dengeli sinüzoidal 400 V üç faz yük; P=100 kW, cosφ=0,80.
S=P/cosφ; Q=√(S²−P²); I=S/(√3U)- S=100/0,8=125 kVA.
- Q=√(125²−100²)=75 kvar.
- I=125000/(√3×400)≈180,42 A.
- Güç üçgeni kontrolü 100²+75²=125². Harmonikli gerçek sisteme bu basit üçgeni koşulsuz taşıma.
Şimdi sen çöz
P=24 kW ve cosφ=0,6 için S ve Q nedir?
Çözümü ve kontrol mantığını göster
S=40 kVA; Q=√(1600−576)=32 kvar. Bu sonuçlar belirtilen sinüzoidal model ve büyüklükler içindir.
Konuyu gerçekten anlayalım
Kare, karekök ve oran. Bu dersin güç üçgeni sinüzoidal kararlı AC modeline dayanır.
Önce kelimeleri netleştir
- P · kW
- Ortalama aktif güç; enerji dönüşümünün net hızını ifade eder.
- Q · kvar
- Sinüzoidal modelde reaktif güç; alanlarda periyodik enerji alışverişini tanımlar.
- S · kVA
- RMS gerilim ve akımın çarpımıyla bulunan görünür güç.
- Güç faktörü
- P/S oranı. Sinüzoidal modelde cosφ ile eşittir; bozulmuş dalgalarda bu eşitlik genellenmez.
Neden sadece kW akımı söylemez?
Aynı aktif gücü taşıyan iki yük farklı güç faktörlerinde farklı RMS akım çekebilir. Tek fazda S=VI; dengeli üç fazda S=√3 V_LL I_L. Güç faktörü azaldığında aynı P için S=P/PF artar. Besleme ve iletkenler yalnız net enerji aktarımını değil akımın tamamını taşır.
Reaktif güç “boşa tüketilen enerji” değildir
İndüktif ve kapasitif elemanlar çevrim içinde enerji alıp geri verebilir. Bununla birlikte bu alışverişin yol açtığı ek akım iletkenlerde gerçek aktif kayıpları artırabilir. Bu iki olguyu ayır: Q’yu doğrudan kWh tüketimi gibi toplama; etkilediği RMS akım ve kayıpları ayrıca değerlendir.
Üçgenin hangi koşulda çizildiğini yaz
Sinüzoidal modelde S²=P²+Q² olur. Harmonikli akımda toplam güç faktörünü yalnız faz kaymasıyla hesaplamak eksik kalabilir. Dalga biçimi verisi yokken cosφ ile PF’nin her zaman eşit olduğunu söyleme. Önce model sınırını belirt, sonra denklem kullan.
Aynı aktif güçte farklı akım
Dengeli, sinüzoidal üç faz yük; P=12 kW, hat gerilimi 400 V. Güç faktörü önce 0,60, sonra ideal senaryoda 0,90.
- İlk görünür güç S_1=12/0,60=20 kVA.
- İlk hat akımı I_1=20.000/(√3×400)≈28,87 A.
- İkinci görünür güç S_2=12/0,90≈13,33 kVA; akım I_2≈19,25 A.
- Aktif güç aynı kaldı; ideal modelde besleme akımı azaldı.
- Bu hesap gerçek kompanzasyon ekipmanı seçmez. Harmonik, yük profili ve anahtarlama koşulları ayrıca gerekir.
Bakmadan çöz, sonra gerekçeni karşılaştır
Önce kendi cevabını yaz. Sayısal sonuç kadar kullandığın varsayımı ve kontrol yolunu da açıkla.
P=8 kW ve Q=6 kvar için S ve PF?
Çözüm ve gerekçe
S=√(8²+6²)=10 kVA; PF=8/10=0,8. Sinüzoidal model varsayılmıştır.
4 kW yük 3 saat sabit çalışırsa enerji?
Çözüm ve gerekçe
12 kWh. kVA veya kvar olarak yazılmaz.
Harmonikli tesiste cosφ=0,99 toplam PF’nin kesin 0,99 olduğunu söyler mi?
Çözüm ve gerekçe
Hayır. Dalga biçimi bozulması toplam güç faktörünü etkileyebilir; ölçülen toplam P ve RMS büyüklükler gerekir.
Öğrendiğini kontrol et
Cevabını seç, gerekçesini oku. Yanlış yanıtı değiştirebilirsin.
Bu dersi ücretsiz çalışabilirsin. Üyeliğinde ders tamamlama kayıtları hesabında saklanır.
Bu kursun devamı aynı üyelikte.
Kompanzasyon ve Enerji Kalitesi derslerinin devamı, açıklamalı görseller ve diğer 23 kurs: 399 TL tek ödeme. Aylık yenileme yok.
Bu kurs ve diğer 23 eğitime eriş →Yazılı ve görsel web eğitimi. Mevcut üyeysen tekrar ödeme yapmadan giriş yapabilirsin.Kaynaklar ve ileri okuma
Özgün Türkçe anlatım ve varsayımsal eğitim örnekleri. Teknik kapsam için başvurulan kaynaklar; kurum onayı veya içerik ortaklığı anlamına gelmez. Kaynak incelemesi: 8 Eylül 2026.
Belge tarihi doğrulanamadı. Güç ilişkileri, kompanzasyon hesabı ve kayıplar. Türkiye tarife/ceza oranı kaynağı değildir.
Bahar 2011; 2007 notları. Üç faz, güç akışı ve şebeke modeli; Türkiye şebeke mevzuatı değildir.
Rev.F; tarih doğrulanamadı. Harmonik kaynakları, THD, şebeke empedansı ve azaltma yaklaşımları.
Hesaplar belirtilen varsayımlara göre eğitim amaçlıdır. Gerçek tesis, koruma ayarı, ürün seçimi ve enerjili çalışma için uygun yetki, güncel doküman ve onaylı prosedür gerekir.