Akım taşıma kapasitesi neden değişir?
Kablo seçimi tek bir amper-kesit eşlemesi değildir. Aynı kesit farklı döşeme ve sıcaklık koşullarında farklı akımı güvenle taşıyabilir; koruma cihazı bu koşullarla birlikte seçilir.
- Ib, In ve Iz büyüklüklerini ayırmak
- Düzeltme katsayılarını uygulamak
- Giriş gücü ile motor çıkış gücünü karıştırmamak
Konuyu şema üzerinde oku
Çizimdeki verileri takip et, ardından açıklamadaki hesabı kendi başına yeniden kur. Telefonda çizimi kaydırabilir veya büyütebilirsin.
Düzeltme katsayılarını birlikte uygula
Akım taşıma kapasitesi yalnız kesitten oluşmaz. Döşeme ve çevre koşulları sonucu değiştirir.
40×0,87×0,80 = 27,84 A. Bu örnek belirli bir kesit veya sigorta önermez.
Yük, koruma ve kabloyu aynı koşulda oku
20 ≤ 25 ≤ 28 ilişkisi sağlansa bile bütün tasarım kontrolleri tamamlanmış olmaz.
Açma davranışı, kısa devre dayanımı, kesme kapasitesi ve gerilim düşümü ayrı değerlendirilir.
Önce yük akımını doğru bul
Dengeli sinüzoidal üç fazda elektriksel aktif güç için I=P/(√3 Uhat cosφ). P mekanik motor çıkışıysa giriş gücü daha büyüktür; verim de paydaya girer. Güç kW verilmişse watt'a, gerilim kV ise volta dönüştür. Yük profili, kalkış ve eşzamanlılık normal akımdan farklı değerlendirmeler gerektirir.
Tablo kapasitesi koşulludur
Kablo tablosu belirli yalıtım, ortam, döşeme biçimi ve yüklü damar sayısına aittir. Gerçek koşullardaki kapasite için ilgili standardın/üreticinin sıcaklık ve gruplama gibi düzeltmeleri uygulanır. Katsayıları farklı tabloların bağlamından koparıp çarpmak yanlış olabilir. Önce referans koşulu ile gerçek koşulu yan yana yaz.
Koruma ile akım eşleştirmesi
Ib tasarım yük akımı, In koruma anma/ayar akımı, Iz gerçek koşuldaki iletken kapasitesidir. Temel kontrol Ib≤In≤Iz; ek aşırı yük şartı ilgili koruma ve standart kapsamında I2≤1,45Iz olarak değerlendirilir. Bu eşitsizlikler gerilim düşümü, kısa devre ve otomatik açma kontrollerinin yerini tutmaz.
Tablo akımı neden azalıyor?
18 kW elektriksel yük, 400 V, cosφ=0,90; varsayımsal tablo 46 A, sıcaklık katsayısı 0,87, gruplama 0,80.
Ib=P/(√3Ucosφ); Iz=I_tablo×k_sıcaklık×k_grup- Ib=18000/(√3×400×0,9)≈28,87 A.
- Iz=46×0,87×0,80=32,016 A.
- 32 A koruma için 28,87≤32≤32,016 ilk koşulu sağlanır; marj çok küçüktür.
- Katsayılar örneğe aittir. Gerçek seçimde referans tablo, I2, düşüm, kısa devre ve diğer koşullar ayrı doğrulanır.
Şimdi sen çöz
Ib=24 A, tablo kapasitesi 40 A, katsayılar 0,9 ve 0,8. In=32 A temel eşleşmeyi sağlar mı?
Çözümü ve kontrol mantığını göster
Iz=40×0,9×0,8=28,8 A. 32 A, Iz'den büyük olduğu için Ib≤In≤Iz sağlanmaz. Bu bilgi tek başına hangi kesitin seçileceğini belirlemez.
Konuyu gerçekten anlayalım
Ohm yasası, güç ve ısı ilişkisi. Verilen akım kapasiteleri eğitim verisidir; gerçek kablo tablosu olarak kullanılamaz.
Önce kelimeleri netleştir
- I_b
- Devrenin tasarım yük akımı.
- I_n
- Koruma cihazının anma veya ilgili ayar akımı.
- I_z
- İlgili döşeme ve çevre koşullarında iletkenin izin verilen sürekli akım kapasitesi.
- Düzeltme katsayısı
- Referans tablodaki koşul ile gerçek koşul farkını hesaba katan çarpan.
Kesit neden tek başına kapasite değildir?
Akım iletkende I²R kaybı oluşturur. Sıcaklığın nereye kadar yükseleceği üretilen ısı ile çevreye atılan ısının dengesine bağlıdır. Isı yalıtımı içinde, sıcak ortamda veya diğer kablolarla gruplanmış bir hat aynı kesitte olsa da farklı davranır. Bu nedenle “şu kesit her zaman şu amperi taşır” cümlesi döşeme koşulunu saklar.
Düzeltme katsayılarını doğru tabana uygula
Katalogda referans kapasite seçilirken kablo yapısı, yalıtım, iletken malzemesi, yüklü iletken sayısı ve döşeme yöntemi eşleşmelidir. Ardından o tablo için geçerli katsayılar uygulanır. Farklı tablolardan rastgele katsayı toplamak veya aynı etkiyi iki kez uygulamak yanlış sonuç üretir.
Akım kapasitesi kontrolünün devamı var
I_b ≤ I_n ≤ I_z temel karşılaştırması kabloyu aşırı yük korumasıyla ilişkilendirir. Tam değerlendirmede ilgili açma karakteristiği koşulu, gerilim düşümü, kısa devre termik dayanımı ve cihaz kesme kapasitesi de gerekir. Bu dersteki tek karşılaştırma tamamlanmış tesis tasarımı değildir.
Referans kapasite ile düzeltilmiş kapasite
Varsayımsal taban kapasite 50 A; bu örnekte geçerli sıcaklık katsayısı 0,87 ve gruplama katsayısı 0,80. Yük 30 A, düşünülen koruma 32 A.
- I_z = 50 × 0,87 × 0,80 = 34,8 A. Katsayılar bu eğitim örneğinde çarpılarak uygulanıyor.
- 30 ≤ 32 ≤ 34,8 olduğundan temel akım sıralaması sağlanır.
- 40 A koruma düşünülseydi 40 > 34,8 olacağı için aynı kontrol sağlanmazdı.
- Henüz gerilim düşümü, kısa devre, açma karakteristiği ve kurulum uygunluğu değerlendirilmedi.
- Sonuç “kablo kesin uygundur” değil, “bu varsayımlarla bir kontrol sağlandı” şeklinde yazılır.
Bakmadan çöz, sonra gerekçeni karşılaştır
Önce kendi cevabını yaz. Sayısal sonuç kadar kullandığın varsayımı ve kontrol yolunu da açıkla.
Taban 40 A; katsayılar 0,9 ve 0,7. Düzeltilmiş kapasite?
Çözüm ve gerekçe
40 × 0,9 × 0,7 = 25,2 A. Katsayılar toplanmaz.
I_b=24 A, I_n=32 A, I_z=25,2 A koşulu sağlıyor mu?
Çözüm ve gerekçe
Hayır. Yük kapasitenin altında olsa da I_n > I_z. Koruma ile iletken koordinasyonu yeniden değerlendirilmelidir.
Akım iki katına çıkarsa sabit dirençte kayıp ne olur?
Çözüm ve gerekçe
I²R nedeniyle dört katına çıkar. Gerçek sıcaklık artışı aynı oranda olmak zorunda değildir; ısı transferi ve direnç sıcaklıkla değişir.
Öğrendiğini kontrol et
Cevabını seç, gerekçesini oku. Yanlış yanıtı değiştirebilirsin.
Bu dersi ücretsiz çalışabilirsin. Üyeliğinde ders tamamlama kayıtları hesabında saklanır.
Bu kursun devamı aynı üyelikte.
Kablo, Gerilim Düşümü ve Seçicilik derslerinin devamı, açıklamalı görseller ve diğer 23 kurs: 399 TL tek ödeme. Aylık yenileme yok.
Bu kurs ve diğer 23 eğitime eriş →Yazılı ve görsel web eğitimi. Mevcut üyeysen tekrar ödeme yapmadan giriş yapabilirsin.Kaynaklar ve ileri okuma
Özgün Türkçe anlatım ve varsayımsal eğitim örnekleri. Teknik kapsam için başvurulan kaynaklar; kurum onayı veya içerik ortaklığı anlamına gelmez. Kaynak incelemesi: 8 Eylül 2026.
5 Ağustos 2026 güncellemesi. Yük, koruma, döşeme ve akım taşıma kapasitesinin birlikte değerlendirilmesi.
Belge tarihi doğrulanamadı. Güç ilişkileri, kompanzasyon hesabı ve kayıplar. Türkiye tarife/ceza oranı kaynağı değildir.
Hesaplar belirtilen varsayımlara göre eğitim amaçlıdır. Gerçek tesis, koruma ayarı, ürün seçimi ve enerjili çalışma için uygun yetki, güncel doküman ve onaylı prosedür gerekir.